De acht grootste corporaties* in de noordelijke randstad boekten in 2024 investeringsrecords. Zij investeerden in Almere en Haarlem, in Amersfoort en Amsterdam, in Zaanstad en Haarlemmermeer, en de vele gemeenten daartussen gelegen. De records zijn terug te vinden in de zojuist gepubliceerde jaarverslagen van deze corporaties met zo’n 320.000 woningen. Meer dan uitdagend genoeg om in te duiken. Om niet alleen een investeringsfeest te zien maar ook de schaduwkanten hiervan.
Memorabel jaar
Het investeringsfeest bij de corporaties wordt steeds groter. Maar liefst 59% van de huurinkomsten ging afgelopen jaar naar onderhoud en woningverbetering. Hieronder veel energiebesparende maatregelen. In 2024 werd maar liefst 53% procent meer geïnvesteerd in woningverbetering dan in 2022. En ook toen stegen deze investeringen ook al hard.
Investeringen in de nieuwbouw laten eenzelfde beeld zien, ook zij stijgen harder dan voorgaande jaren. Deze ontwikkelingen maken van 2024 een memorabel jaar.
Maar helaas wordt de keerzijde ook zichtbaarder. De tekorten groeien, de schuldenberg van corporaties dijt uit.
Het meest zorgwekkend is de groeiende kloof tussen de huurinkomsten en de uitgaven voor het instandhouden van de woningen. In 2022 hield de inkomsten en uitgaven elkaar nog in evenwicht. In 2024 komen de acht corporaties een kwart miljard euro tekort. Bij slechts één van de acht corporaties is in 2024 sprake van een overschot. Van het aflossen van leningen is dan ook geen sprake meer. De tekorten dwingen de corporaties vooral om steeds meer bij te lenen. Deze meerjarige ontwikkelingen worden in het volgende plaatje gevangen.
Het plaatje toont een stabiele ontwikkeling van bedrijfskosten en rente. En de inkomsten stagneren, vooral door afgesproken huurverlagingen met onder meer de Woonbond. Het zijn met name de stijgende kosten voor onderhoud en woningverbetering die zorgen voor de tekorten.
Nieuwbouw
Ook de tekorten in de nieuwbouw nemen toe. Corporaties profiteren steeds minder van verkoopopbrengsten. In 2022 kon met de verkoopopbrengsten nog 81% van de nieuwbouwkosten worden bekostigd, in 2024 is dat aandeel gehalveerd naar 41%.
Dat betekent meer lenen en hogere exploitatietekorten. En daarmee stijgt ook hier de schuldenberg. Voor de nieuwbouw en woningverbetering samen werd in 2024 in totaal een miljard euro bijgeleend. Dat is in één jaar een stijging van de schuldenberg met bijna 8%.
Titanic
Waar eindigt dit? Voorlopig stopt dit niet. Volgens de Nationale Prestatie Afspraken is dit nog maar het begin. Er moet nog meer gebouwd en verduurzaamd worden. Voor corporaties wordt de financiële muur waarop ze afrijden steeds zichtbaarder. Corporaties hopen dat de muur op tijd is afgebroken. Hoe dat zou moeten, ontgaat mij steeds meer. Het vervallen van de vennootschapsbelasting zou ook maar beperkt soelaas bieden. In 2024 betaalden de acht corporaties samen een bedrag van 107 miljoen euro. Daarmee kunnen de financiële gaten bij lange na niet worden gedicht. Daarom moeten we in Nederland weer terug naar het normaal; sociale woningbouw kan per definitie niet zonder structurele subsidiëring. Zou een dergelijk pleidooi straks terug te vinden zijn in de verkiezingsprogramma’s? Of blijkt straks dat het investeringsfeestje van de corporaties Titanic-achtige trekjes krijgt? Ik zou maar vast op zoek gaan naar de reddingsvesten!
.
* De acht corporaties zijn De Alliantie, Eigen Haard, Lieven de Key, Parteon, Pré Wonen, Rochdale, Stadgenoot en Ymere.
Blogs van Léon Bobbe rechtstreeks in jouw mailbox? Schrijf je hier in.
BLOGS LÉON BOBBE 